Biodiversiteit.NL - Beleidsprogramma Biodiversiteit 2008-2011

De uitdaging: behoud en duurzaam gebruik van biodiversiteit in een globaliserende wereld

2012-02-07T14:20:04Z

Het streven om biodiversiteit voor toekomstige generaties te bewaren en beschikbaar te houden voor duurzaam gebruik is ook de komende jaren een belangrijke uitdaging. Biodiversiteit blijft wereldwijd onder druk staan. Natuurlijke hulpbronnen raken steeds verder uitgeput en de functionaliteit van ecosystemen wordt bedreigd. Naast het uitsterven van soorten vormt op korte termijn met name de lokale degradatie van biodiversiteit een bedreiging voor onze welvaart, economische groei, duurzame ontwikkeling en veiligheid. Meer dan voorheen zal daarom het Nederlandse beleid expliciet worden gericht op het behoud en duurzaam gebruik van goederen en diensten die ecosystemen ons leveren.

De Millennium Ecosystem Assessment geeft aan dat de achteruitgang van ecosysteemdiensten wordt veroorzaakt door veranderingen in landgebruik, klimaat, introductie van vreemde soorten, overexploitatie en vervuiling. Deze veranderingen worden aangedreven door sterke mondiale ontwikkelingen zoals bevolkingsgroei, welvaartstoename en globalisering. Ook de tweede Duurzaamheidsverkenning van het Milieu- en Natuurplanbureau (2007) geeft aan dat de aantasting van biodiversiteit nog niet tot staan is gebracht (zie blauwe tekst). Het Planbureau geeft daarbij aan dat deze doelstelling met het huidige beleid niet haalbaar is.

Trends volgens de tweede Duurzaamheidsverkenning:

Veel vooruitgang in ontwikkeling; maar deze is ongelijk verdeeld.
Ontwikkeling is ten koste gegaan van natuur en milieu.
Technologie heeft bevolkingsgroei en consumptie niet gecompenseerd; ruimtedruk en energieverbruik blijven toenemen.
Meer mensen, meer consumptie en meer concurrentie om grondstoffen.
Verder verlies aan biodiversiteit en klimaatverandering is het gevolg.
Doelen voor klimaat, biodiversiteit en ontwikkeling zijn niet haalbaar met huidig beleid.
CO2 -emissies en ruimtegebruik Nederlandse consumptie nemen toe.
Burgers en bedrijven wijzen naar de overheid voor het afdwingen van gedragsverandering.
Duurzame ontwikkeling is nog niet bepalend voor de richting van het beleid.

Het verlies aan biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen kan tevens het behalen van de Millennium Development Goals (MDG's, zie blauwe tekst) in gevaar brengen. Duurzaam gebruik van biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen, in relatie tot armoedebestrijding, draagt bijvoorbeeld bij aan het behalen van MDG7. Zij zijn onderling nauw met elkaar verbonden. Biodiversiteit kan in dit verband gezien worden als een integraal onderdeel van de natuurlijke hulpbronnen waarvan mensen afhankelijk zijn. De Millennium Ecosystem Assessment heeft laten zien dat het tot op heden niet is gelukt om de neerwaartse spiraal van verlies aan biodiversiteit en groeiende armoede om te keren. De uitdaging is om hierin verandering aan te brengen. Economische groei en toename van welvaart en welzijn moeten ontkoppeld worden van de grootschalige processen van habitatvernietiging en verlies aan biodiversiteit. Om deze ontkoppeling tot stand te brengen zal niet alleen coherenter beleid gevoerd moeten worden, maar zal duurzaam gebruik van biodiversiteit een integraal onderdeel moeten zijn van economisch handelen, van ontwikkelingsstrategieën en armoedebestrijding. Armoedebestrijding en biodiversiteitsverlies moeten geplaatst worden binnen het kader van globalisering, veranderende internationale verhoudingen en nieuwe markten.

De Millennium Development Goals zijn gericht op:

het uitbannen van armoede en honger
het bereiken van een universele basiseducatie
gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen
kindersterfte tegengaan
het tegengaan van moedersterfte
het uitbannen van AIDS, malaria en andere ziekten
het verzekeren van een duurzame leefomgeving
het ontwikkelen van een wereldwijde samenwerking voor ontwikkeling

Lopende activiteiten

2012-02-07T14:20:04Z

In deze sectie is een overzicht opgenomen van de verschillende onderdelen van het biodiversiteitsdossier. Per Europese beleidsdoelstelling is steeds kort verwoord wat in hoofdlijnen de reguliere Nederlandse activiteiten voor de komende vier jaar zijn.

Management en financiering

2012-02-07T14:20:04Z

Programmatische sturing

Het Kabinet staat voor een programmatische sturing van de uitvoering van het beleidsprogramma ‘Biodiversiteit werkt: voor natuur, voor mensen, voor altijd'. Als reactie op de ervaringen van de afgelopen periode heeft het Kabinet gekozen voor een focus op een beperkt aantal prioriteiten. De urgentie en complexiteit van de gekozen prioriteiten overstijgen de belangen van een enkel departement. Het beleidsprogramma zorgt voor coherentie en samenwerking van de activiteiten van de ministeries en faciliteert uitvoering. De inzet van de middelen in het kader van het beleidsprogramma zal plaatsvinden op deze prioritaire velden.

De vormgeving van deze programmatische sturing vraagt om een interdepartementale structuur waarin de beleidsprioriteiten op biodiversiteitsgerelateerde thema's van de verschillende departementen een plaats vinden. Een interdepartementale structuur die ook voor de taskforce ‘Biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen' en de daaraan gelieerde platforms een eenduidig aanspreekpunt is. Daartoe stelden de betrokken departementen een Interdepartementaal Programmateam Biodiversiteit (IPB) in. Het ministerie van LNV zal als coördinerend ministerie voor biodiversiteit het IPB trekken. Alle betrokken departementen zullen menskracht vrijmaken en een aanspreekpunt aanwijzen.

Het IPB is verantwoordelijk voor interdepartementale afstemming en coördinatie in het biodiversiteitsbeleid. Het team richt zich op samenwerking, coördinatie en strategische beleidsbepaling ten aanzien van de geformuleerde prioriteiten in het beleidsprogramma ‘Biodiversiteit werkt: voor natuur, voor mensen, voor altijd' en de concretisering daarvan. De invulling van de programmauitvoering van het beleidsprogramma zal jaarlijks worden vastgelegd in een werkplandocument. Er zal geen afbreuk worden gedaan aan de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de departementen. Reguliere activiteiten zullen op hoofdlijnen worden gecoördineerd, maar niet op projectniveau. Naast dit werkplan voor de prioriteiten uit dit beleidsprogramma is het IPB verantwoordelijk voor de doorvertaling van adviezen en andere resultaten van de taskforce in transitie-uitvoeringsprogramma's voor de langere termijn.

Financieel kader

Het beleidsprogramma wordt met de bestaande aan biodiversiteit gerelateerde middelen uitgevoerd. Voor de activiteiten van het interdepartementale programmateam, het secretariaat van de taskforce ‘Biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen', en daartoe behorende platforms, bedraagt de geschatte begroting 2,3 mln Euro per jaar. Dit budget zal worden aangestuurd door het interdepartementaal programmateam en projecten zullen worden uitgevoerd door een uitvoeringsorganisatie. De meestbetrokken departementen zullen de kosten gelijkelijk delen.

Initiatieven die voortkomen uit de interdepartementale samenwerking en uit de taskforce en platforms (zowel multilateraal als bilateraal), zullen uit de reguliere begrotingen van de departementen worden gefinancierd. Per voorstel zal worden bekeken welk beleidskader het meest geëigend is voor financiering. Op de begroting van het ministerie van LNV is op jaarbasis circa 230 mln Euro opgenomen voor maatregelen die mede gericht zijn op behoud en duurzaam gebruik van biodiversiteit. Het betreft maatregelen ten aanzien van, onder meer, milieucondities voor natuurgebieden, de leefgebiedenbenadering, beheer, internationale biodiversiteit, duurzaam ondernemen en kennis en onderzoek. Met name initiatieven ten aanzien van de Nederlandse biodiversiteit zullen hieruit dienen te worden gefinancierd. Binnen de begrotingsmiddelen voor milieubeleid is op jaarbasis circa 1,5 mln Euro beschikbaar om de gewenste transitie richting een duurzaam beslag op biodiversiteit te stimuleren. Binnen de begrotingsmiddelen die voor ontwikkelingssamenwerking bedroegen beschikbaar waren de directe aan biodiversiteit gerelateerde uitgaven in 2007 circa 90 mln Euro. De verwachting is dat in de komende vier jaar dit uitgavenniveau minimaal wordt gehandhaafd. Hierbinnen is ruimte voor nieuwe initiatieven, zoals voortvloeiend uit het beleidsprogramma, mits deze voldoen aan de OS-criteria. Naast de middelen voor ontwikkelingssamenwerking is op de begroting van Buitenlandse Zaken het Matra-programma relevant. In dit programma is natuurbescherming één van de thema's die voor financiering voor programma's in de pan-Europese 52 regio's in aanmerking komen.

Monitoring en evaluatie

2012-02-07T14:20:04Z

Evaluatie

Het Kabinet zal jaarlijks over de voortgang van de uitvoering van dit beleidsprogramma aan de Tweede Kamer rapporteren. Daarin zal ook een financiële paragraaf worden opgenomen,waarin is samengevat hoe de beschikbare middelen zijn besteed. Tevens zal in deze rapportage worden aangeduid hoeveel is besteed aan reguliere biodiversiteit-activiteiten. Deze financiële paragraaf komt niet in de plaats van de betreffende hoofdstukken in de begrotingen van de betrokken departementen, maar vat deze samen en relateert ze onderling. Op deze wijze wil het Kabinet ook in financiële zin rapporteren over hoe het de samenhang van het biodiversiteitbeleid heeft geborgd. Ook zal het Kabinet in de voortgangsrapportage aangeven welke concrete activiteiten in het erop aansluitende jaar zijn voorzien.

Daarnaast zal het Milieu- en Natuurplanbureau (MNP) in de Balansen rapporteren over de geleverde beleidsprestaties, mede in relatie tot de feitelijke kwaliteit van de biodiversiteit binnen Nederland. Ook in de verkenningen,waaronder de Duurzaamheidsverkenning, zal het MNP rapporteren over de prestaties in internationale context. Hiermee wordt het beleidsprogramma in een bredere context geplaatst.

Monitoring

In de MNP-rapportages zal het raamwerk voor biodiversiteits-indicatoren worden gehanteerd dat in het kader van het Biodiversiteitsverdrag (CBD) is ontwikkeld. Tevens wordt, met het oog op de Europese 2010-doelstelling, aangesloten bij de pan-Europese indicator-systematiek SEBI 2010, die momenteel wordt ontwikkeld. Cruciaal bij het gebruik van de indicatoren is de samenhang tussen indicatoren voor behoud, duurzaam gebruik (integratie in economische sectoren), maatschappelijk draagvlak en drukfactoren, zoals een ontoereikende milieukwaliteit.

Daarnaast wordt vanaf 2007 in de begroting van het ministerie van LNV jaarlijks gerapporteerd over de toestand van de Nederlandse biodiversiteit aan de hand van een indicator die mede is ontwikkeld in het kader van Agenda Vitaal Platteland (AVP). De indicator is gebaseerd op de biodiversiteitsdoelstelling voor de langere termijn, zoals vastgelegd in de nota Natuur voor mensen, mensen voor natuur: In 2020 zijn voor alle in 1982 in Nederland van nature voorkomende soorten en populaties de condities voor instandhouding duurzaam aanwezig. Het ministerie van VROM zal bovendien de ontwikkeling en toepassing van een bodembiologische indicator bevorderen. Hieraan wordt door het RIVM gewerkt. Mede ten behoeve van de monitoring en het voeden van de biodiversiteits-indicatoren, zal het Kabinet de essentiële rol van Particuliere Gegevensbeherende Organisaties (PGO's) blijven faciliteren.

Uitvoeringsprogramma

2012-02-07T14:20:04Z

Vervolgnotitie/actieprogramma behorend bij het beleidsprogramma biodiversiteit. In dit uitvoeringsprogramma staan heldere afrekenbare doelstellingen met deadlines, te nemen maatregelen en een overzicht van de daarvoor beschikbare financiën. Het is op 14 april 2009 door minister Verburg (mede namens ministers Koenders en Cramer) aangeboden aan de Tweede Kamer. Aanleiding voor deze nadere uitwerking van het beleidsprogramma vormt een motie, ingediend door de leden Polderman (SP), Jacobi (PvdA) en Ouwehand (PvdD).

Beleidsprogramma biodiversiteit 2008-2011

2012-02-07T14:20:04Z

Gehele tekst van het beleidsprogramma biodiversiteit 2008-2011

Film: Introductie Beleidsprogramma Biodiversiteit

2012-02-16T17:51:35Z

Korte film ter introductie van het Nederlandse Biodiversiteitsbeleid 2008-2011