Deze site maakt gebruik van cookies om te functioneren zoals verwacht. Door verder te gaan, gaat u akkoord met onze cookie policy.
Accepteren en sluiten

Folder Bossen en Hout

Bossen zijn belangrijk voor houtproductie, recreatie, watervoorziening, bodembescherming, en CO2-opslag. Bossen bedekken 31% van het landoppervlak in de wereld, bijna 4 miljard hectare. Tropische bossen zijn van alle natuurtypen het rijkst aan biodiversiteit. Ongeveer 10% van Nederland (360.000 hectare) bestaat uit bos. Wereldwijd is het oppervlakte aan bos op de wereld de afgelopen 30 jaar gehalveerd. Er verdwijnt nog steeds ca. 11 miljoen hectare bos per jaar. Dit heeft grote ecologische gevolgen. Door duurzaam bosbeheer en duurzame handel in bosproducten wil Nederland deze trends bestrijden.

Bescherming van Nederlandse bossen

In Nederland wordt bos beschermd door de Boswet. De Boswet bepaalt dat mensen die bos willen kappen, dit moeten melden bij de minister van Economische Zaken (EZ). Die kan een kapverbod opleggen. Mag er wel worden gekapt, dan moeten er nieuwe bomen worden aangeplant. De Boswet wordt opgenomen in de toekomstige Wet Natuurbescherming. Bossen maken veelal deel uit van het Natuurnetwerk Nederland, en kunnen onderdeel zijn van Nationale Parken en Nationale Landschappen.

Sociale functie: recreatie

Recreatie is in Nederland een belangrijke functie van het bos. De meeste Nederlandse bossen zijn opengesteld voor het publiek en goed bereikbaar via wandel- en fietspaden. Beheerders organiseren er regelmatig excursies. Ook in tropische bossen neemt de recreatie toe (‘ecotoerisme’).

Houtproductie en -consumptie

Ongeveer de helft van alle bossen in de wereld hebben houtproductie als eerste of tweede doel. In totaal wordt jaarlijks wereldwijd ruim 1300 miljoen m3 hout gekapt (2011), waarvan 178 miljoen m3 uit de tropen. De productie stijgt gestaag. In Nederland is de consumptie van hout en houtproducten sinds eind vorige eeuw stabiel. Wel is het aandeel aantoonbaar duurzaam hout verdubbeld tussen 2008 en 2011 (65% van al het zaag- en plaathout, 32,8% van al het papier en karton). Minder dan 10% komt uit eigen land. De Nederlandse bossen produceren echter ruim voldoende hout om dit percentage omhoog te brengen.

Biomassa

Hout is niet alleen geschikt om meubels of papier van te maken, maar levert ook biomassa op, als resthout of speciaal hiervoor aangeplant. Bossen herbergen wereldwijd ca. 600 gigaton biomassa. Biomassa is een belangrijke grondstof voor duurzame energie, bioplastics en andere producten binnen de Bio-based economie. De Europese Commissie werkt aan duurzaamheidscriteria voor de productie van houtige biomassa voor energie. Zij wil voorkomen dat deze productie ten koste gaat van land dat nodig is voor voedselproductie of natuur. In afwachting van deze EU-criteria hebben het Ministerie van Infrastructuur en Milieu en het Ministerie van Economische Zaken op 11 oktober 2012 een Green deal rapportage duurzaamheid vaste biomassa afgesloten met de energie- en biomassasector. Daarin is vastgelegd dat de deelnemende partijen jaarlijks rapporteren over de duurzaamheidkenmerken van vaste houtachtige biomassa die zij inzetten voor de productie van elektriciteit en warmte. De eerste rapportage verscheen najaar 2013. Onder het convenant Schone en Zuinige Agrosectoren zijn voor de sector Natuur, Bos, Landschap en Houtketen (NBLH) afspraken gemaakt over het bevorderen van het gebruik van biomassa uit  voor de productie van materialen en energie. Het rijk werkt hierin samen met het Bosschap, het Platform Hout in Nederland en de Branchevereniging Organische Reststoffen. Voor het jaarwerkplan 2013, klik hier… .

Duurzaam beheer van bossen

Nederland ondersteunt het wereldwijde streven van landen om hun bossen duurzaam te beheren. Dat wil zeggen: niet meer oogsten dan er bijgroeit, met oog voor biodiversiteit, arbeidsomstandigheden, plaatselijke waarden, en eerlijke verdeling van de opbrengsten. Er zijn diverse certificeringssystemen voor duurzaam bosbeheer in omloop. Om na te gaan of hout met een certificaat (keurmerk) ook echt uit duurzaam beheer bos komt, wordt de hele handelsketen gecontroleerd. Dit heet ‘Chain of Custody’ (CoC). Elk bedrijf in deze keten ontvangt een CoC-certificaat als het voldoet aan de eisen.

Legaal geproduceerd hout

Legaal hout wordt gekapt en verhandeld volgens de geldende wet- en regelgeving van het land van herkomst. Als het beheer van een bos voldoet aan de nationale wetgeving, en het hout uit dat bos volgens de voorschriften is gekapt en verhandeld, kan het een certificaat krijgen. Ook hier moet in de hele handelsketen worden aangetoond waar het hout vandaan komt. Houtkap die in strijd is met de landelijke wet- of regelgeving - illegale houtkap - veroorzaakt grote economische, maatschappelijke en ecologische schade. Het leidt tot inkomstenverlies, verdere ontbossing, conflicten, en minder zeggenschap voor lokale gemeenschappen. Bovendien ondermijnt het bedrijven die wel hun verantwoordelijkheid nemen.

FLEGT-Actieplan van de Europese Unie

De EU is een belangrijke exportmarkt voor landen met veel illegale houtkap. Daarom probeert de EU via het zgn. FLEGT-Actieplan houtproducerende landen te stimuleren om de handel in illegaal hout aan te pakken. Het Actieplan heeft twee onderdelen: Vrijwillige Partnerschapsovereenkomsten (FLEGT-VPA's) en de EU-Houtverordening (EUTR). FLEGT-VPA’s zijn handelsovereenkomsten met houtexporterende landen buiten de EU die helpen voorkomen dat illegaal gekapt hout op de Europese markt wordt gebracht.

Illegaal gekapt hout verboden op de Europese markt: de EU-Houtverordening

De EU-Houtverordening (EUTR) verbiedt het op de Europese markt brengen van illegaal geproduceerd hout en houtproducten. Houtproducenten en -handelaren moeten sinds 3 maart 2013 kunnen aantonen waar hun hout precies vandaan komt. En dat het legaal is gekapt, ook in Nederland. De Nederlandse Voesel- en Warenautoriteit (NVWA) handhaaft deze verordening in Nederland. 

Duurzaam hout promoten

De Green Deal Bevorderen Duurzaam Bosbeheer (20 juni 2013) moet ertoe leiden dat het aandeel hout uit duurzaam beheerde bossen op de Nederlandse markt toeneemt. In deze Green deal hebben producenten, handel en maatschappelijke organisaties – in totaal 27 partijen waaronder het Initiatief Duurzame Handel (IDH) en Tropenbos International - vastgelegd hoe ze het gebruik van hout uit duurzaam beheerde bossen gaan promoten. Ook is het rijk samen met het IDH ‘founding partner’ van de EU Sustainable Tropical Timber Coalition (EU STTC), opgericht in november 2013. De coalitie wil de vraag naar tropisch hout uit duurzaam beheerde bossen verhogen.

Ronde Tafel Hout brengt ketenpartijen bij elkaar

De Nederlandse overheid werkt, samen met bedrijfsleven en het IDH, aan het totstandbrengen van een wereldwijde Ronde Tafel over duurzaam hout. Deze volgt het model van de Ronde Tafels over soja, palmolie en cacao. De Ronde Tafel Hout brengt alle partijen uit de houtketen en maatschappelijke organisaties bij elkaar om afspraken te maken over duurzame houtproductie en -consumptie.

Internationale en Europese organisaties op bossengebied

Nederland is lid van het VN-Bossenforum (UNFF). In dit forum stemmen de leden van de Verenigde Naties hun inspanningen op het gebied van bossen op elkaar af, uitgaande van het Biodiversiteitsverdrag. Andere organisaties zijn onder andere de VN-Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO), onderzoeknetwerken als IUFRO en CIFOR, en regionale organisaties zoals de UNECE Committee on Forests and the Forest Industry/FAO European Forestry Commission, en Forest Europe. Nederland is ook actief lid van de Internationale Tropische Hout Organisatie (ITTO). De Europese Unie heeft onlangs een nieuwe EU-Bossenstrategie uitgebracht, met als doel duurzaam bosbeheer per 2020 in de hele EU te realiseren voor meervoudige functievervulling van bos.

Beheerders van en kennisnetwerken over bossen in Nederland

Ongeveer de helft van de bossen in Nederland wordt beheerd door overheden, de andere helft door particulieren en natuurorganisaties. Staatsbosbeheer beheert in opdracht van de rijksoverheid 90.000 hectare van de bossen in Nederland. Het ministerie van Defensie beheert de bossen op militaire terreinen. Particuliere bosbezitters zijn verenigd in regionale Bosgroepen, onder de koepel van de Unie van Bosgroepen. Onderzoek en opleidingen op bossengebied worden verzorgd door Tropenbos International, Wageningen Universiteit, WUR-CDI, van Hall-Larenstein, Helicon, IPC Groene Ruimte. Ook veel universiteiten hebben programma’s gericht op bossen.

 

Folder Internationale Tropische Hout Organisatie (ITTO) (2 items)
URL Bos en bomen kappen en (her)planten (Boswet)
URL Duurzaam geproduceerd hout op de Nederlandse markt in 2011. Probos, 2013.
URL EU-Bossenstrategie
URL FAO Forest Resources Assessment 2010
URL Green Deal Duurzaamheid Vaste Biomassa, Rapportage 2012
URL Houtverordening (EU-website)
URL Houtverordening (NVWA-website)
URL Inkoop duurzaam hout door de Rijksoverheid
URL Stand van zaken duurzaam hout. Rapport en Brief Tweede Kamer 26-03-2013
URL • Werkprogramma Schone en Zuinige Agrosectoren Sector Natuur, Bos, Landachap en Houtketen (mei 2013)