Uitvoeringsprogramma betalen voor biodiversiteit

Centrale doelstelling en strategie

De centrale doelstelling van deze prioriteiten is de waarde die biodiversiteit heeft voor economische productieprocessen en maatschappelijke behoeften zichtbaar maken, vraag en aanbod van ecosysteemgoederen en -diensten creëren en hiervoor economische instrumenten ontwikkelen.

Om de doelstelling van deze prioriteit te halen wil het kabinet:

• actief (inter)-nationale initiatieven ondersteunen en zelf initiëren;
• de onderhandelingen in internationale trajectne beïnvloeden;
• fiscale- en subsidieregelingen verder vergroenen.

Accenten binnen Nederland

Afspraken over de benodigde transitie

Het kabinet wil voor 2011 afspraken met het bedrijfsleven maken hoe de ecologische voetafdruk tot een minimun wordt teruggebracht en de rest van de voetafdruk wordt gecompenseerd. Om dit te realiseren worden onderstaande activiteiten ondernomen.

• De Taskforce Biodiversiteit en Natuurlijke Hulpbronnen wordt gevraagd het kabinet te adviseren hoe bedrijven concrete maatregelen kunnen nemen om het gebruik van biodiversiteit (binnen en/of buiten) te vergoeden of te compenseren.
• IUCN NL heeft de opdracht gekregen om in samenwerking met VNO-NCW een werkprogramma Biodiversity & Business op te stellen, waarin voor 2011 concrete producten worden benoemd op het vlak van bedrijfsleven en biodiversiteit.
• In het kader van het "BIoCompensatieproject" (BioCom) wordt met drie bedrijven verkend hoe het beslag dat deze bedrijven op biodiversiteit hebben, gecompenseerd zou kunnen worden. De kosten voor dit project zijn ten laste gekomen van de VROM-begroting van 2008.

Vergroeningsmaatregelen

Het kabinet wil dat economische instrumenten ingezet worden om duurzaam gebruik van goederen en diensten die biodiversiteit ons levert te bevorderen. In Nederland onderneemt het kabinet daartoe onderstaande activiteiten.

• Over de verdere vergroening van het belastingstelsel ontvangt de Tweede Kamer in het voorjaar van 2009 een brief met concrete voorstellen.
• In 2009 wordt gestart met de actualisatie van de "Regeling groenprojecten Buitenland 2002". Hiermee wil het kabinet een nieuwe impuls geven aan goedkopere financiering van milieuprojecten in het buitenland. Er wordt naar gestreefd om de nieuwe regeling in 2010 in te laten gaan.
• Jaarlijks wordt de "VAMIL (regeling willekeurige afschrijvingen milieu-investeringen) - MIA (Milieu-investeringsaftrek) -regeling" geactualiseerd. Investeringen die direct of indirect het behoud en duurzaam gebruik van biodiversiteit bevorderen krijgen hierin een steeds belangrijkere positie. IN 2009 is voor VAMIL een budget beschikbaar van 38 miljoen euro en voor MIA een budget van 86 miljoen euro. Een beperkt deel van dit budget zal voor biodiversiteitsprojecten aangwend worden. In het aanvullend beleidsakkoord van het kabinet is voor zowel 2009 als 2010 een extra 30 miljoen euro beschikbaar gemaakt.
• In kader van Agenda Landschap onderzoeken provincies samen met het Rijk in 2009 de wenselijkheid en mogelijkheden voor het instellen van provinciale landschapsfondsen. Ook richt het Rijk zich op het laten meebetalen van burgers en bedrijven aan het landschap.

Klimaat

Zie prioriteit "Biodiversiteit werkt".

Accenten in internationale samenwerking

Verankeren in internationale kaders

Het kabinet wil actief bijdragen aan het verankeren van de waarde van biodiversiteit in internationaal perspectief. Daartoe worden de onderstaande activiteiten ondernomen.

• Middels het gezamenlijk organiseren van workshops, presentaties en side events op internationale bijeenkomsten bevorderen Nederlandse delegaties op het gebied van ecosysteemfinanciering de synergie tussen initiatieven van internationale organen, zoals de Convention on Biological Diversity (CBD), Community Conservations Coalition, United National Forest Fund en United Nations Framework Conventions of Climate Change.
• Het kabinet verkent en bevordert mogelijkheden om te komen tot betalingen voor biodiversiteit binnen het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) (zie prioriteit "Biodiversiteit werkt") en WTO-kaders ( zie prioriteit "Handelsketens en biodiversiteit".

Ook zet het kabinet in op een eerlijke verdeling van de opbrengsten en en betere regulering van de toegang tot biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen, waarbij eigendomsrechten gewaarborgd blijven. Voor deze doelstelling is 600.000 euro beschikbaar op de begroting van BuZa/OS voor de periode 2009-2010. Om de doelstelling te realiseren worden onderstaande activiteiten ondernomen.

• Het kabinet draagt actief bij aan de vormgeving van internationale afspraken over toegang tot genetische hulpbronnen en een eerlijke verdeling van de opbrengsten daarvan (Access and Benefit Sharing (ABS)). Dit moet in 2010 leiden tot een internationaal instrument dat de rechten en plichten regelt van zowel de leveranciers (vaak ontwikkelingslanden) als de gebruikers (zoals de landbouwveredelingssector en de farmaceutische industrie) van genetische kennis en materiaal. Daarnaast zal dit instrument de concrete uitvoering regelen.
• Het samenwerkingsproject van BuZa/OS met Deutsche Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit voor capaciteitsopbouw ten bate van ABS in Afrika en andere regio's wordt in 2009 en 2010 voortgezet en opgeschaald.

Compenseren onduurzaam beslag op biodiversiteit elders

Het kabinet wil samen met (inter-)nationale partners de mogelijkheden van (inter) nationale mechanismen en instrimenten voor compensatie van onduurzaam gebruik van biodiversiteit verkennen en bevorderen. In 2009 is daarvoor 120.000 euro beschikbaar op de begrotiing van VROM. Om deze doelstelling te realiseren worden onderstaande activiteiten ondernomen.

• VROM organiseert een internationale Expertmeeting Green Development Mechanism in samenwerking met United Nations Environment Programme (UNEP), IUCN NL, de International Finance Corporation (IFC), het CBD-secretariaat en het Department for Environment, Food and Rural Affairs (UK-DEFRA). Het doel van deze bijeenkomst is om voorstellen voor een internationaal compensatiemechanisme voor biodiversiteitsverlies te formuleren. Getracht wordt om in 2010 op de CBD-Conferentie der Partijen in Japan, een besluit te nemen om deze voorstellen concreet uit te werken.
• VROM draagt bij aan de uitwerking door WWF-NL van een vrijwillig CO2-compensatieschema waarbij zowel koolstofvastlegging als behoud en herstel van biodiversiteit wordt gerealiseerd. De proefprojecten zullen in samenwerking met plaatselijke bevolking en autoriteiten in INdonesié, Peru en Suriname gaan plaatsvinden.

Best practices en pilotprojecten

Het kabinet zet in op spoedige uitwerkiung van internationale afspraken over economische instrumenten om ontbossing en degradatie van venen tegen te gaan in het kader van klimaatmitigratie en -adaptatie. Op de begroting van BuZa/OS is daarvoor 15 miljoen euro beschikbaar voor de periode 2008-2012.

• Het Rijk is met 15 miljoen euro één van de grootste donoren van de Forest Carbon Partnership Facility dat gericht is op het reduceren van emissies ten gevolge van ontbossing en bosdegradatie en is lid van het bestuur van deze faciliteit.
  Het Rijk zet daarbij vooral in op capaciteitsopbouw in ontwikkelingslanden teneinden hen in staat te stellen deel te nemen aan de internationale onderhandelingen in het kader van een toekomstig VN-klimaatverdrag waar bossen mogelijk deel van gaan uitmaken ( Reducing Emissions from Deforestation and Forest Degradation (REDD)).
• Het Rijk is actief betrokken bij het voorbereiden van een EU-positie ten behoueve van UNFF-8 (UNFF: United Nations Forum on Forests) in april 2009, waar onder meer de internationale afspraken over economische instrumenten om ontbossing en degradatie van venen tegen te gaan aan de orde komen. Beoogd resultaat van UNFF-8 is een besluit over de instelling van een vrijwillig internationaal financieel instrument voor duurzaam bosbeheer.

Het kabinet heeft voorts als doelstelling dat er renderende markten voor behoud en duurzaam gebruik van biodiversiteit gecreëerd worden. VROM heeft hiervoor 200.000 euro op de begroting voor 2009 en LNV 25.000 euro. BuZa/OS heeft 3,2 miljoen euro beschikbaar voor deze doelstelling voor de periode tot 2012. Om de doelstelling te realiseren worden onderstaande activiteiten ondernomen.

• VROM ondersteunt in 2009 de internationale werkconferentie Investing in biodiversity and ecosystem services-making it work. Deze conferentie moet een portofolio opleveren van mogelijke projecten en kansen voor renderende investeringen in biodiversiteitsbehoud. Het kabinet wil de resultaten van deze conferentie opschalen naar andere landen en financiële instituties.
• VROM ondersteunt in 2009 een onderzoek en werkconferentie die tot doel hebben knelpunten weg te nemen voor het ontwikkelen van instrumenten waarmee investeerders informatie tot hun beschikking kunnen krijgen om te beoordelen welke risico's ze lopen bij investeringen in bedrijven die onvoldoende rekening houden met biodiversiteit.
• BuZa/OS ondersteunt een innovatieve aanpak om te komen tot armoedereductie door betaling voor ecosysteemdiensten in waterstroomgebieden. In 2008 zijn in vier landen (Pera, Tanzania, Indonesië en Guatemala) projecten gestart. Bij deze projecten werken WWF en CARE samen met lokale overheden, bedrijven en organisaties van boeren en bewoners (de hierboven genoemde 3,2 miljoen euro van BuZa/OS is bestemd voor dit project).
• Het Rijk ondersteunt naast nationale ook internationale instituten die veel kennis hebben opgebouwd in relatie tot de verschillende aspecten van het betalen voor ecosysteemdiensten, zoals het World Resources Institute, het International Institute for Environment and Development en het Center for International Forestry Research.
• LNV ondersteuntin 2009 de jaarlijkse Groeneveld Conferentie van de Vereniging voor Duurzaam Uitgaand Toerisme. Deze conferentie richt zich op: bewustwording van de samenhang tussen toerisme, natuurbescherming en armoedebestrijding; financieringsmechanismen voor biodiversiteit door middel van duurzaam toerisme; en het bieden van concrete handelingsperspectieven aan touroperators en toeristen. Dit sluit aan bij het Initiatief Duurzame Handel (IDH) waar een verbeterprogramma voor de toerismesector wordt ontwikkeld (zie prioriteit "Handelsketens en biodiversiteit").