Uitvoeringsprogramma

Centrale doelstelling en strategie

Centrale doelstelling van de prioriteit "Biodiversiteit werkt" is het veiligstellen van veerkrachtige en gezonde ecosystemen buiten de beschermde gebieden, zodanig dat de capaciteit om diensten te leveren wordt gewaarborgd.

Om de doelstelling te realiseren volgt het kabinet een strategie waarbij ingezet wordt op:

• Kennisvermeerdering en bewustwording omtrent de functies die ecosystemen hebben voor onze economie;
• projecten waarin de meerwaarde van zorg voor en benutting van ecosysteemdiensten wordt gedemonstreerd.

Accenten binnen Nederland

Afspraken over de benodigde transitie

De doelstelling van het kabinet is om ecosysteemdiensten in het nationale landgebruik verder te stimuleren. Om deze doelstelling te realiseren worden onderstaande activiteiten ondernomen.

• In opdracht van het kabinet voert het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) een evaluatie uit naar de staat en het functioneren van ecosystemen in Nederland. Het betreft een specifieke Nederlandse uitwerking van de Millenium Ecosystem Assessment die in 2001 door de Verenigde Naties is gelanceerd. De resultaten van het onderzoek worden in 2010 opgeleverd. Het project wordt gefinancierd uit de reguliere VROM-middelen voor het PBL.
• In het afgelopen jaar is een onderzoek naar ecosysteemdiensten in stedelijk en landelijk gebied succesvol afgerong. Als veervolg hierop wordt opdracht verleend tot het uitwerken van innovatieve maatregelenpakketten met instrumenten en handelingsperspectieven voor herstel en behoud van ecosystemen in het stedelijk en het landelijk gebied. Hiervoor is 300.000 euro beschikbaar op de begroting van VROM voor de periode 2008-2010.
• Bij het verder uitwerken van de prioriteit "Biodiversiteit werkt" wordt waar mogelijk samenwerking gezocht met bestaande projecten en programma's. Voorbeelden hiervan zijn het project Building with nature van het ministerie van VenW, "Agenda Landschap" van LNV en het programma "Adaptatie Ruimte en Klimaat" van VROM.
• Op basis van adviezen van de Taskforce Biodiversiteit en Natuurlijke Hulpbronnen maakt het kabinet in 2011 afspraken met het bedrijfsleven over de wijze waarop ecosysteemdiensten in het nationale landgebruik verder kunnen worden gestimuleerd.

Grondgebonden landbouw

De doelstelling van het kabinet is dat de landbouwsector duurzamer gaat produceren waardoor de milieubelasting vermindert en ecosysteemdiensten meer worden benut. Daartoe zet het kabinet in op onderstaande activiteiten.

• Inzetten op het ombouwen van het Europees Landbouwbeleid van de directe ondersteuning van land- en tuinbouw naar een systeem van marktgerichte beloning aan landbouwers en andere plattelandondernemers met agrarische activiteiten voor zichtbare realisatie en instandhouding van gewenste maatschappelijke waarden (natuur, milieu, landschap en/of dierenwelzijn).
• Kennis op het gebied van "Functionele Agrobiodiversiteit" (FAB) vergroten en toepasbaar maken voor ondernemers door vervolg van het beleidsondersteunend onderzoek voor FAB. Het ministerie van LNV heeft hiervoor ruim 2 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de periode 2008-2011.
• Voor het uitvoeren van pilots op het gebeid van duurzame agrarische productie zijn financiële middelen beschikbaar in het kader van het Inversteringsbudget landelijk gebied (ILG). Door het ministerie van VROM is hiervoor tot 2012 in totaal 10 miljoen euro beschikbaar gesteld.
• In opdracht van VROM stelt het RIVM een  handboek op met mogelijke maatregelen om het duurzaam functioneren van de bodem te bevorderen. Dit handboek zal in 2010 verschijnen. Het project wordt gefinacnierd uit de reguliere VROM-middelen voor het RIVM.
• Het ministerie van VROM onderzoekt samen met Wageningen Universiteit (WUR) de relatie tussen klimaat en ecosysteemdiensten van de bodem. Hiervoor heeft VROM 400.000 euro beschikbaar voor de periode 2008-2013.
• In het FAB-2 programma wordt gezamenlijk met het landbouwbedrijfsleven vervolg gegeven aan het FAB-project (dit betrof een pilot in de Hoeksche Waard waarbij de bevindingen uit het beleidsondersteunend FAB-onderzoek zijn toegepast in de praktijk bij verschillende agragrische bedrijven). Hierbij wordt langs vier lijnen (omgeving, bovengronds, bodem en maatschappij) verder gewerkt aan het ontwikkelen van gebruiksklare FAB-strategieën. Hiervoor is 1,1 miljoen euro beschikbaar op de begrotingen van VROM en LNV voor de periode 2008-2012.
• Om de opgedane ervaring in de verschillende projecten te communiceren is, tevens samen met de sector (LTO en NAJK), het "Stimuleringsprogramma Agrobiodiversiteit en Duurzaam Bodemgebruik" (SPADE) gestart. Hiervoor is vanuit LNV en VROM 1,2 miljoen euro bechikbaar voor de periode 2008-2010.

Accenten in de internationale samenwerking

Samenwerking binnen de EU en mondiaal

Om kennis en ervaring op internationaal niveau rond duurzaam gebruik van ecosysteemdiensten te delen onderneemt het Kabinet de volgende activiteiten.

• Het ministerie van VROM heeft het initiatief genomen voor het European Leraning Network on Functional Agrobidiversity. Er is opdracht verleend om het secretariaat van dit netwerk in te richten en de structurele finacniering door Europese partijen te organiseren. VROM heeft voor het secretariaat 300.000 euro op de bgroting voor de periode 2008-2009.
• De ministeries van LNV en VROM investeren gezamenlijk in het opzetten van het secretariaat van het "Diversitasprogramma" en hebben daartoe voor de jaren 2008-2012 375.000 euro op de begroting. Het "Diversitasprogramma" richt zich mondiaal op kennisontwikkeling rond Agrobiodiversiteit. WUR heeft binnen dit programma een trekkende rol.
• Mede op voorstel van Nederland heeft de Convention on Biological Diversity (CBD) de FAO gevraagd een rapport voor te bereiden over bodembiodiversiteit ter besluit vorming op haar tiende Conferentie der PArtijen in 2010 in Japan. In dit rapport zal aandacht worden besteed aan het belang van ecosysteemdiensten van de bodem voor maatschappelijke vraagstukken, zoals klimaatverandering.