Landbouw

2012-02-07T14:20:04Z

Agrobiodiversiteitsbeleid
De rijksoverheid kiest voor een stimulerende en faciliterende rol ten aanzien van agrobiodiversiteit: kennisontwikkeling bevorderen, pilots ondersteunen, belemmeringen in beleid en regelgeving wegnemen, monitoring en evaluatie. Meer info: Beleidsbrief agrobiodiversiteit, zie Kamerstukken.

De huidige intensieve landbouw zet milieu en natuur onder druk onder andere door intensieve grondbewerking, het gebruik van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen. De omgang met dierenwelzijn en -hygiëne ontmoet maatschappelijk veel weerstand. En het is voor landbouwondernemers moeilijk het hoofd boven water te houden.

Hoe kan ik als landbouwbedrijf werken met biodiversiteit?

Onderneem met biodiversiteit
Maatschappelijk verantwoord ondernemen is tegenwoordig uitgangspunt van het Nederlandse en Europese landbouwbeleid. Maar hoe het landbouwbedrijfsleven daar invulling aan kan geven op een manier die ook economisch interessant is voor de boer, is niet altijd duidelijk. Werken met biodiversiteit kan de landbouwondernemer daarbij concreet helpen. Werken met biodiversiteit biedt kansen voor landbouwondernemers om te komen tot een duurzame bedrijfsvoering die het milieu en het dierenwelzijn minder schaadt en het bedrijf een economische toekomst geeft. Ondernemen met biodiversiteit is dus geen hobby van de boer die in zijn avonduren iets goeds wil doen voor natuur en landschap. Ondernemen met biodiversiteit is een fundamenteel andere visie op landbouw bedrijven die het hart van de bedrijfsvoering raakt. Biodiversiteit van de landbouwgebieden wordt ook wel agrobiodiversiteit genoemd. Landbouwgebieden worden in deze visie als ecosystemen bekeken.

Drie soorten
Agrobiodiversiteit verdeelt men vaak onder in:

genetische bronnen van cultuurgewassen en landbouwhuisdieren
functionele biodiversiteit of productieondersteunende organismen en processen (bodemleven, bestuivers en ziekten- en plaagondedrukkende organismen).
begeleidende biodiversiteit of natuurwaarden

Het gaat om een landbouw die slim is ingepast en aangepast aan de mogelijkheden van de omgeving en daar handig gebruik van maakt, al dan niet met gebruik van moderne technologie als GPS. Het doel daarvan is een bedrijf dat robuust is en duurzaam. Een bedrijf dat minder afhankelijk is van bestrijdingsmiddelen, natuurlijke vijanden inschakelt bij plaag- en ziekteonderdrukking, de bodemvruchtbaarheid vergroot door gebruik te maken van natuurlijke processen en de natuurlijke omgeving versterkt.

Werk in een gebied samen aan biodiversiteit
Een deel van de biodiversiteit waarmee de boer werkt is afkomstig van buiten zijn bedrijf. Ook hebben de werkzaamheden van de boer invloed op de biodiversiteit rond zijn bedrijf. Om biodiversiteit in een gebied goed zijn werk te laten doen moet er met alle betrokken partijen gebiedsgericht samengewerkt worden.

Doe kennis op
Voor het werken met biodiversiteit door landbouwondernemers is veel kennis beschikbaar en zijn concrete hulpmiddelen ontwikkeld. Voor verschillende sectoren is werken met biodiversiteit uitgewerkt tot op het niveau van maatregelen in de bedrijfsvoering waarmee in diverse praktijkonderzoeken ervaringen zijn opgedaan.

Overig bedrijfsleven

2012-02-07T14:20:04Z

Hoe kan ik als bedrijfsleven werken met biodiversiteit?

Business and Biodiversity Resource Center
In Engeland is door het Business and Biodiversity Resource Center een uitstekende website ( www.businessandbiodiversity.org) ontwikkeld voor bedrijven. De website geeft alle mogelijke informatie die nodig is voor bewustwording en de ontwikkeling van beleid en actieplannen op het gebied van biodiversiteit. Deze is ook uitstekend bruikbaar in de Nederlandse situatie.

Onderneem maatschappelijk verantwoord
Bedrijven zijn onderdeel van het economische systeem en de keten van productieactiviteiten. Veel van de grondstoffen en ruwe materialen waarvan het bedrijfsleven gebruik maakt, zijn afhankelijk van biodiversiteit. Vooral de leveranciers en afnemers van ruwe grondstoffen merken dat maar meer indirect zijn ook alle andere bedrijven en dienstverlenende sectoren verderop in de productieketen afhankelijk van biodiversiteit.

De wijze waarop het bedrijfsleven gebruik maakt van die biodiversiteit bepaalt de continuïteit van de economische sector en de overlevingskansen op langere termijn. Een niet-duurzame exploitatie van grondstoffen en natuurlijke voorraden bedreigt daarmee de toekomstkansen van bedrijven en hele sectoren. Bekende voorbeelden daarvan zijn bestaande economische activiteiten als de visserijsector en de houtkap in tropische gebieden. Maar het geldt ook voor nu nog onbekende mogelijkheden om in de toekomst economisch gebruik te kunnen blijven maken van biodiversiteit, bijv. in de farmaceutische sector en de ICT-sector.

Maatschappelijk verantwoord ondernemen
De bewustwording van het belang van een duurzaam gebruik van biodiversiteit begint toe te nemen binnen het bedrijfsleven. Vanuit MVO Nederland is bijvoorbeeld een top 10 van prioriteiten voor maatschappelijk verantwoord ondernemen opgesteld. Het thema Biodiversiteit staat op 3.

Biodiversiteit is ook een speerpunt voor duurzame beleggers (VBDO). VBDO heeft een biodiversiteitsscan ontwikkeld voor de top 50 beursgenoteerde bedrijven. In concept zijn twee quick scans ontwikkeld voor de voedingssector en de financiële instellingen. In een later stadium volgen wellicht ook quick scans voor andere sectoren. Vanwege het ontwikkelingsstadium van de quick scans zijn deze nog niet beschikbaar voor het publiek.
Om - op hoofdlijnen - inzicht te kunnen krijgen in de relatie tussen de bedrijfsactiviteiten en biodiversiteit kan gebruik worden gemaakt van het Beoordelingskader Biodiversiteit, zie Publicaties.

De parallel met de bedrijfszorg voor het (grijze) milieu die zo'n 15 jaar geleden breed is opgepakt door het bedrijfsleven dringt zich op. Bedrijfsmilieubeleid en ketenmanagement zijn ondertussen breed geaccepteerd en worden door veel bedrijven gezien als onmisbare elementen van maatschappelijk verantwoord ondernemen. De bedrijfszorg voor het groene milieu - de levende natuur - gaat onvermijdelijk precies dezelfde ontwikkeling doormaken. En bedrijven die daar het eerst aan beginnen verkeren in de beste positie om van die kansen gebruik te maken en zich in gunstige zin te profileren. Het hangt dus van bedrijven zelf af of zij biodiversiteit zien als een bedreiging voor hun ontwikkelingsmogelijkheden en zich met juridische middelen verzetten of dat zij biodiversiteit als kans zien en een voorsprong nemen.

Ontwikkel bedrijfsbiodiversiteitsbeleid en actieplannen
Veel bedrijven hebben in het kader van milieuzorg en maatschappelijk verantwoord ondernemen ervaring opgedaan met de ontwikkeling van beleid en actieplannen. Die ervaring is zeer goed bruikbaar voor de ontwikkeling van biodiversiteitsbeleid en -actieplannen. Veel bedrijven en branches zullen dus zelf in staat zijn vanuit de eigen ervaring een geschikte aanpak te ontwikkelen. Een aantal hulpmiddelen, zoals een beoordelingskader biodiversiteit en een stappenplan is beschikbaar om bedrijven daarbij te ondersteunen.

Beoordelingskader biodiversiteit
In Nederland hebben de ministeries van LNV, OS en VROM in samenwerking met het bedrijfsleven een beoordelingskaderopgesteld, dat bedrijven, maatschappelijke organisaties, keurmerkinstellingen en overheden in staat stelt om te bepalen wat de biodiversiteitseffecten zijn van hun activiteiten. Het geeft daarnaast ook aan welke stappen bedrijven kunnen ondernemen om in de bedrijfsvoering en/of procedures een duurzaam gebruik van biodiversiteit te bewerkstellingen. Voor meer info zie het Beoordelingskader Biodiversiteit op de pagina Publicaties.

Stappenplan

Bewustwording en strategische oriëntatie
Aan de slag gaan met biodiversiteit begint met bewustwording en een strategische oriëntatie op biodiversiteit. Wat is biodiversiteit? Welke relatie heeft het bedrijf met biodiversiteit en vice versa? Wat zijn de kansen en bedreigingen? Waar liggen de sterkten en zwakten in het bedrijfsbeleid? Welke rol moet biodiversiteit spelen als onderdeel van het beleid rond maatschappelijk verantwoord ondernemen.
Biodiversiteitsdoorlichting
Na de strategische oriëntatie volgt het concreet in beeld brengen van de impact van het bedrijf op biodiversiteit en vice versa.
Biodiversiteitsbeleid en actieplannen
Na de biodiversiteitsdoorlichting en afweging volgt een prioriteitsstelling en de formulering en uitwerking van biodiversiteitsdoelstellingen. Aan de doelstellingen worden concrete acties en een fasering gekoppeld.

IBIS-methodiek
Een instrument dat daarbij bruikbaar kan zijn is de IBIS-methodiek (Integral Biodiversity Assessment System) die is opgesteld voor besluitvormers die betrokken zijn bij productieprocessen. Het IBIS instrument is een voorbeeld van een instrument dat de mogelijke impact van een productieproces op biodiversiteit in beeld brengt en waarin een afweging is ingebouwd of de impact acceptabel is of niet; het is concreet. IBIS biedt aanknopingspunten hoe biodiversiteitsoverwegingen in de besluitvorming kunnen worden meegenomen. Zie ook: http://www.crem.nl/pages/biodiversiteit.html

Hou ook rekening met biodiversiteit in het locatieplan
Een nuttig onderscheid is het onderscheid tussen het bedrijfsactieplan en het locatieactieplan. In het bedrijfsactieplan worden alle acties opgenomen die te maken hebben met de productieketens waar het bedrijf onderdeel van uitmaakt. De bedrijfsbeslissingen hier en nu zullen namelijk in veel gevallen geen effect hebben op locatie maar juist op de biodiversiteit elders in de wereld. In het locatieactieplan staan de lokale effecten op biodiversiteit centraal, zowel op het eigen bedrijfsterrein als in de wijdere omgeving. De waarde en effectiviteit van het locatiegebonden biodiversiteitsbeleid neemt sterk toe wanneer dat beleid wordt ontwikkeld in samenwerking met andere partijen in de streek, dus als onderdeel van een gebiedsgerichte aanpak. De biodiversiteit op het eigen terrein is namelijk sterk afhankelijk van de naaste omgeving. Locatiebiodiversiteitsbeleid vormt daarmee ook een kans om goede relaties te ontwikkelen en een goede beeldvorming te krijgen met de partijen in de bedrijfsomgeving. Lokale milieu- en natuurorganisaties en vrijwilligers zullen vaak graag bereid zijn u vanuit hun deskundigheid te adviseren en te ondersteunen. Werken aan biodiversiteit is goed voor de relaties met de buren en dat maakt het leuk. Ook veel werknemers zullen een groen, gevarieerd en levendig bedrijfsterrein meer waarderen dan de huidige vaak kale steenwoestijnen waar alleen enkele onderhoudsarme exoten groeien. In een groene, natuurlijke omgeving komen mensen makkelijker tot rust en ontspanning. Biodiversiteitsbeleid kan dus ook een onderdeel zijn van stressbeheersing en arbozorg.

VSM
Vanuit het Nederlandse bedrijfsleven zijn er nog betrekkelijk weinig concrete initiatieven op het gebied van biodiversiteitsbeleid en -actie. Positieve voorbeelden zijn te vinden bij een aantal multinationals (Shell, Unilever en Nutreco). Initiatieven krijgen vaak de vorm van scans en keurmerken (bijv. het FSC-keurmerk voor duurzaam geproduceerd hout), het MSC-keurmerk (Marine Stewardship Council). Een leuk voorbeeld van werken met biodiversiteit door bedrijven is het bedrijf VSM dat geneesmiddelen maakt op plantaardige basis. Op de website van VSM is het mogelijk een virtuele wandeling door de kruidentuinen te maken. Zie ook: http://www.vsm.nl

Biodiversiteit.NL - Bedrijven aan de slag met Biodiversiteit

Landbouw

Hoe kan ik als landbouwbedrijf werken met biodiversiteit?

Overig bedrijfsleven

Hoe kan ik als bedrijfsleven werken met biodiversiteit?