Deze site maakt gebruik van cookies om te functioneren zoals verwacht. Door verder te gaan, gaat u akkoord met onze cookie policy.
Accepteren en sluiten

Folder Stadsnatuurbeleid

Voor veel gemeenten is biodiversiteit nog een terrein waarmee ze weinig feeling en ervaring hebben. Vaak is bij de gemeente ook onbekend welke biodiversiteit op het eigen grondgebied voorkomt. Op plan- of projectniveau komt het daardoor regelmatig voor dat juridisch beschermde soorten roet in het eten gooien bij de uitvoering van ontwikkelde plannen. Soms komen knelpunten vroegtijdig in de planontwikkeling naar voren maar vaak ook pas nadat burgers in het geweer komen en juridische procedures aanspannen.

 Juridische bescherming
Biodiversiteit is de verscheidenheid aan leven op aarde. Dat leven is van een overstelpende soortenrijkdom. Om de bedreiging van de biodiversiteit een halt toe te roepen, heeft een (zeer klein) deel van de biodiversiteit sinds enkele jaren een juridische bescherming, met name door de Flora- en faunawet (Ffw) en de Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR). Vooral door die juridische bescherming krijgen veel gemeenten nu concreet met biodiversiteit te maken bij planontwikkeling en -uitvoering. Leiden heeft als eerste gemeente een eigen gedragscode voor ruimtelijke ontwikkelingen gemaakt. Deze 'Gedragscode voor ruimtelijke ontwikkelingen in Leiden, de Flora- en Faunawet in de praktijk' is te downloaden via Publicaties.

Wat zijn de uitgangspunten van een stadsnatuurbeleid?

Biodiversiteit als randvoorwaarde
Door de Flora- en faunawet ervaren veel gemeenten biodiversiteit nog vooral als een bedreiging voor de voortgang van ontwikkelde plannen voor woningbouw, infrastructuur of bedrijfslocaties. De belangrijkste reden voor het gemeentebestuur om meer aandacht aan biodiversiteit te gaan geven, is dan vaak het vermijden van toekomstige juridische conflicten door te zorgen voor een grotere kennis van de biodiversiteit en het aanpassen van interne procedures bij planontwikkeling. Een stap verder gaat het wanneer de gemeente gaat anticiperen op juridisch beschermde biodiversiteit door een beleid te voeren gericht op actieve bescherming van populaties van bedreigde soorten. Bijvoorbeeld door stadsnatuurgebiedjes aan te wijzen of eigen beleid te ontwikkelen voor typische stadse plant- en diersoorten.

Biodiversiteit als bron van schoonheid
Een aantal gemeenten gaat een stap verder en ontwikkelt niet alleen (stads)natuurbeleid om juridische problemen te voorkomen maar om de waardevolle en karakteristieke stadsnatuur te behouden en ontwikkelen. Dit gebeurt vanuit het inzicht dat de stad ook op zichzelf een biotoop vormt waar een karakteristieke en waardevolle stadsnatuur bij hoort die men buiten de stad veel minder aantreft. Het beleid is erop gericht de karakteristieke stadsnatuur te behouden en de diversiteit ervan te bevorderen. Stadsnatuurbeleid draagt bij aan de kwaliteit en de natuurlijke en cultuurhistorische rijkdom van de stadsomgeving. In een enkele gemeente zoals Leiden gebeurt dat niet vanuit overwegingen van natuurbehoud maar vanuit de overweging dat (stads)natuur functioneel is voor de mens, met name in recreatief opzicht (beleving, welbevinden).

 Leiden
Belangrijk uitgangspunt van de gemeente Leiden is dat het ecologisch beleid geen sluitpost hoort te zijn, maar erkend moet worden als 'voorwaarde voor een aangenaam en leefbaar stedelijk milieu' en in die zin een volwaardige plaats moet innemen in het gemeentelijk beleid.

Zicht op de lokale biodiversiteit
Een belangrijk aspect bij het voorkomen van juridische problemen en bij het ontwikkelen van stadsnatuurbeleid is kennis van de lokale biodiversiteit. Welke soorten komen waar voor? Een aantal gemeenten is actief begonnen met het inventariseren en monitoren van de eigen biodiversiteit. Een stadsnatuurmeetnet dus. Heel vaak worden burgers en lokale groeperingen daar bij betrokken. Het Bureau Stadsnatuur Rotterdam (http://www.bureaustadsnatuur.nl) heeft een eigen website waarop burgers hun waarnemingen kunnen doorgeven. Ook de gemeenten Rotterdam, Nijmegen, Leiden en Amersfoort hebben dergelijke stadsnatuurmeetnetten.

Beheer
Naast de ontwikkeling van stadsnatuurbeleid dient ook het beheer van de aanwezige natuur en groen veel aandacht te krijgen. Veel biodiversiteit gaat verloren of komt niet tot ontwikkeling door incompetent beheer. Over natuurlijk of ecologisch groenbeheer is veel informatie beschikbaar. In veel gemeenten zijn er ook lokale groepen met deskundigheid op dit gebied waarmee de gemeente tot samenwerking kan komen.

Maatregelen en voorbeelden

http://www.gelderland.nl

Producten

Natuurkalender Flora- en faunawet. Gemeente Arnhem. Download via http://www.arnhem.nl.
Natuurkalender. Gemeente Nijmegen. Download via http://www.nijmegen.nl (pdf, 3,4 MB).
Flora- en faunawet en ruimtelijke planvorming. Gemeente Amsterdam. Download via http://www.dro.amsterdam.nl.
Naar een stadsnatuurmeetnet in Leiden. CML/gemeente Leiden. P. Vos e.a., CML-rapport 162. Te bestellen via de gemeente Leiden: http://www.leiden.nl.
Resultaten inventarisaties stadsnatuurmeetnet 2004. Gemeente Leiden / Bureau Stadsnatuur Rotterdam (bSR). M.J. Epe e.a., bSR-rapport 44, i.o.v. Dienst Milieu en Beheer, Gemeente Leiden. Te bestellen via de gemeente Leiden: http://www.leiden.nl.
Toestand van de natuur. Gemeente Amsterdam. Download via http://www.dro.amsterdam.nl.
Natuurwaardenkaart. Gemeente Nijmegen. Download via http://www.nijmegen.nl (pdf, 3,4 MB).
Biodiversiteit in Almere. (Sturen op) toekomstige ontwikkelingen. Alterra-rapport 925. Te bestellen bij Alterra: http://www.alterra.nl
Ecologisch masterplan. Gemeente Almere. Download via http://www.almere.nl.
Ecologisch toetsingskader voor stedelijke projecten. Gemeente Leiden. Zie Publicaties.
Uitvoeringsprogramma Ecologisch beleidsplan gemeente Leiden 2002-2005. Zie Publicaties.
Folder De Geveltuin. Gemeente Leiden. Zie Publicaties.
Leiden lekker wild. Over natuur in de stad. Gemeente Leiden. Meer info: http://www.leiden.nl.
Turkse tortels en Spaanse ruiters. Planten en dieren in Leidse parken. Gemeente Leiden. Meer info: http://www.leiden.nl.
Natuurlijk groenbeheer in Leiden. Alterra-rapport 681. Download via http://www.alterra.nl.
Gedragscode voor ruimtelijke ontwikkelingen in Leiden, de Flora- en Faunawet in de praktijk. Download via Publicaties.