Biodiversiteit.NL - Decentrale Overheden en Biodiversiteit

Provincie

2012-02-07T14:20:04Z

Het proces van samenwerken rond het thema biodiversiteit neemt een centrale plaats in bij het komen tot een regionale toekomstvisie en het concretiseren van gebiedsgericht biodiversiteitsbeleid in actieplannen. Vanwege hun regierol in het gebiedsgericht beleid nemen provincies daarbij een sleutelpositie in.

Brabant op bres voor biodiversiteit

P E R S B E R I C H T

8 november 2004

De provincie Noord-Brabant schaart zich als eerste in Europa achter de doelstelling van 'Countdown 2010'. Dit maakte CvdK Hanja Maij-Weggen op 8 november bekend tijdens de EU-top over 25 jaar Vogelrichtlijn in Bergen op Zoom. Brabant identificeert zich met Countdown 2010 omdat de campagne grote overeenkomsten laat zien met de manier waarop de provincie de biodiversiteit wil beschermen.

Biodiversiteit
De Europese leiders hebben in Göteborg in 2001 erkend dat de biodiversiteit van vitaal belang is voor bescherming en ontwikkeling van natuur. Er is toen de afspraak gemaakt dat in 2010 de teruggang van de biodiversiteit tot stilstand moet zijn gebracht. De Europese campagne vraagt aandacht en steun van alle lidstaten om te helpen de teruggang in biodiversiteit tot stilstand te brengen.

Grote overeenkomsten
Zoals aangegeven laat de Europese campagne grote overeenkomsten laat zien met de manier waarop de provincie de biodiversiteit wil beschermen. Voorbeelden zijn de pro-actieve samenwerking van overheid, bedrijfsleven, landbouw en NGO's en de Brabantse integrale benadering van natuur, cultuur, milieu, flora, fauna, bodem en water.

Hoe kan ik als provincie werken aan biodiversiteit?

Als gebiedsregisseur
Provincies hebben de rol van regisseur van het gebiedsgericht beleid. Door het concept biodiversiteit als fundamenteel uitgangspunt voor gebiedsgerichte integratie van sectoraal beleid te nemen, kunnen veel van de provinciale beleidssectoren, zoals het ruimtelijk, milieu, natuur en landbouwbeleid met elkaar verbonden worden.

Onderschrijf de Countdown 2010 doelstelling
De provincie Noord-Brabant is de eerste provincie die zich heeft geschaard achter Countdown 2010, de campagne van de EU om de achteruitgang van biodiversiteit in 2010 te stoppen. Daarin wordt pro-actieve samenwerking van overheid, bedrijfsleven, landbouw en NGO's gezocht en worden integrale benaderingen nagestreefd waarbij natuur, cultuur, milieu, flora, fauna, bodem en water samen komen.

Werk internationaal samen
Provincies werken soms samen met regionale overheden in het buitenland. Dit soort verbanden zijn meestal geen partnerschappen, maar hierbij gaat het meer om samenwerking op een bepaald gebied, zoals grensoverschrijdend waterbeheer (bijvoorbeeld bij de grote rivieren) of grote natuurgebieden (zoals bijvoorbeeld de Wadden). Deze samenwerkingsverbanden zijn meestal met overheden in Europa. Meer informatie via http://www.ipo.nl of via de sites van de afzonderlijke provincies.

Gemeente

2012-02-07T14:20:04Z

Gemeenten zijn de spil van het Nederlandse biodiversiteitsbeleid, zeker waar het aankomt op uitvoering. Dat komt doordat gemeenten met vrijwel alle aspecten rond de inrichting en het beheer van de openbare ruimte wel iets van doen hebben. Soms beleidsmatig-juridisch, vaak als partij bij de ontwikkeling en vaak ook in een beherende of uitvoerende rol. Tenslotte hebben gemeenten ook een centrale positie doordat zij contact hebben en onderhouden met burgers, lokale organisaties, waterschap en provincie. Gemeenten kunnen daarom op ontelbare manieren - meestal samen met andere partijen - werken aan biodiversiteit. Bij allerlei gemeentelijke functies en taken, maar centraal staan toch wel de gemeentelijke taken op het vlak van ruimtelijke planontwikkeling en stedelijk beheer (incl. waterbeheer).

Waarom is biodiversiteit voor een gemeente belangrijk?

De belangrijkste reden om te werken met biodiversiteit ligt dicht bij huis. Biodiversiteit biedt kansen voor het creëren van een mooie, aantrekkelijke leefomgeving, een verbetering van het vestigingsklimaat voor bedrijven en bewoners, een uitbreiding van het recreatieve palet en een versterking van de eigen identiteit van de gemeente. Een biodiverse woon- en werkomgeving heeft kwaliteit, is aantrekkelijk en aangenaam om in te verblijven en recreëren. Dat vertaalt zich ook in economische voordelen. Het meest duidelijke voorbeeld is toch wel dat huizen in het groen al snel tienduizenden euro's meer waard zijn dan vergelijkbare huizen elders.

De belangrijkste functies van biodiversiteit in de bebouwde omgeving

De sociale functies. Een groene en gevarieerde omgeving bevordert het welzijn van bewoners, kan dienen als ontmoetingsplek maar ook als rustpunt; je kunt er wandelen of sportief bezig zijn, je steekt er wat van op en het maakt een stad of wijk mooier en aantrekkelijker.
Daarnaast kent een gezond ecologisch systeem in de stad belangrijke fysieke ofwel regulerende functies. Ecologisch gezond water houdt zichzelf zuiver en is gezonder voor mens en dier; een robuuste en gevarieerde groenstructuur reinigt lucht, vangt stof, bevordert de waterafvoer bij regen, remt wind, reguleert temperatuur en isoleert geluid.
Tot slot hebben groen en blauw in de stad een niet te onderschatten economische functie: een natuurlijke omgeving is meestal een belangrijke voorwaarde bij vestiging van bedrijven, burgers hebben vaak meer geld over voor een huis met groen of water voor de deur. Natuur verbetert dus uiteindelijk het vestigingsklimaat van de stad.

Hoe kan ik als gemeente werken aan biodiversiteit?

Ontwikkel biodiversiteitsbeleid
Het inzicht dat gemeenten een eigen verantwoordelijkheid dragen voor biodiversiteit en dat biodiversiteit tegelijk ook grote kansen biedt voor gemeenten begint door te breken. Elementen van en aanzetten tot biodiversiteitsbeleid en actieplannen zijn in veel gemeenten beschikbaar en er zijn talloze goede voorbeelden op allerlei schaalniveaus die navolging verdienen. Er zijn voor zover bekend nog geen gemeenten die een volwaardig biodiversiteitsbeleid, gericht op behoud en duurzaam gebruik van alle vormen van biodiversiteit, voeren. Welke gemeente gaat zich daarop onderscheiden?

Een volwaardig biodiversiteitsbeleid vereist een omslag in denken: centraal daarin staat de gedachte van het duurzaam gebruiken van biodiversiteit in alle stedelijke functies, op het volledige grondgebied van de gemeente en in relatie tot haar wijdere omgeving. Mens en natuur, stad en biodiversiteit vormen geen tegenstellingen die elkaar uitsluiten: biodiversiteit en natuur geven de stad kwaliteit en identiteit.

Betrek de inwoners
De burgers, de inwoners van de gemeente, zijn een belangrijke partij bij elke vorm van biodiversiteitsbeleid. Zij kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan het bereiken van gemeentelijke biodiversiteitsdoelen, niet alleen rond eigen huis en tuin maar ook bij het gemeentelijk groenbeheer, bij het inventariseren van (stads)natuur en als bron van kennis bij de beleidsontwikkeling.

Werk internationaal samen
Veel gemeenten hebben uitgebreide ervaring met internationale samenwerking in stedenbanden. Binnen de stedenbanden worden projecten geformuleerd op het vlak van bijvoorbeeld woningbouw of milieu. Het kan in die projecten gaan om het leren van elkaars ervaringen of kennisoverdracht, of gewoon om samen te werken op onderwerpen die beide partijen interessant vinden. Een voorbeeld hiervan is de stedenband Sint-Michielsgestel - Buk, waarin boeren uit Nederland en Polen elkaar informeren over duurzame landbouw en zuinig gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Sommige stedenbanden zijn opgericht met een buitenlandse regio waar veel inwoners uit de Nederlandse gemeente vandaan komen. Behalve de gemeente zelf gaan ook groepen burgers contacten aan en afhankelijk van de interesse van beide kanten is er ruimte voor allerlei initiatief, bijvoorbeeld rondom het thema biodiversiteit. Kijk voor meer informatie op http://www.stedenbanden.nl.

Waterschap

2012-02-07T14:20:04Z

De waterschappen staan voor grote opgaven op het gebied van veiligheid (waterkeringen, waterberging , inundatiegebieden ) en waterkwaliteit. Bij het realiseren van die doelstellingen kan biodiversiteit een belangrijke bijdrage leveren, vooral door het zoeken naar gebiedsgerichte functieverweving en -combinatie. Maar ook door meer gebruik te maken van biodiversiteit bij de instandhouding van cultuurtechnische werken en bij het realiseren van zelfreinigende watersystemen. Veel biodiversiteit is waterafhankelijk of watergerelateerd. Maatregelen die bijdragen aan het waterbeheer kunnen zo worden uitgevoerd dat ze tevens bijdragen aan biodiversiteit en omgekeerd: bevordering van de biodiversiteit kan zo worden uitgevoerd dat ook doelstellingen van het waterbeheer worden bereikt.

Hoe kan ik als waterschap aan de slag met biodiversiteit? Zet in op functiecombinaties

Zet in op functiecombinaties
Waterschappen hebben bij het realiseren van het eigen waterbeleid (de eigen waterkwantiteits- en kwaliteitsdoelstellingen in het gebied) vooral te maken met de functies natuur & landschap, landbouw, recreatie en stedelijk waterbeheer. Functiecombinatie is tegenwoordig een sleutelwoord bij het realiseren van het waterbeleid. Daarbij wordt gebiedsgericht gekeken hoe de functies elkaar kunnen versterken. Water en natuur horen bij elkaar. In de afgelopen jaren zijn veel projecten uitgevoerd die dit onderkennen. Voorbeelden zijn: natuurlijk beekherstel, hermeandering, natuurvriendelijke oevers, vismigratie en ecologische verbindingszones. Ook op het gebied van de functiecombinatie water-recreatie wordt veel gedaan door waterschappen (wandelpaden, fietspaden, kanoroutes, sportvissen).

Laat biodiversiteit voor je werken
Waterschappen kunnen systematisch gebruik maken van biodiversiteit in hun eigen bedrijfsvoering (baggerregime, maaibeheer, natuurlijke waterzuivering door rietvelden, instandhouding cultuurtechnische werken, e.d.). Ten dele is daarvoor nog kennisontwikkeling en -verspreiding nodig. Zo kan biodiversiteit het waterschap helpen om de ecologische waterkwaliteit sdoelen voor de Europese Kaderrichtlijn Water te halen.

Werk voor biodiversiteit
Veel waterschappen leveren in het kader van de realisatie van het huidige waterbeleid een bijdrage aan het biodiversiteitsbeleid. Zo voeren ze bijvoorbeeld projecten uit voor ecologisch slootbeheer. De projectdoelstellingen zijn niet altijd watergerelateerd. Projecten richten zich vaak op het bereiken van een schrale gevarieerde vegetatie (met name bovenaan het talud) en het herstel van populaties van amfibieën en reptielen. Dit wordt bereikt door een ander maaibeheer. De waterkwaliteit profiteert dan ook van minder uit- en afspoeling. Ook door een lagere maaifrequentie in het water ontstaan situaties waarin waterplanten zwevende deeltjes kunnen afvangen. Daardoor krijg je helderder water en dat biedt weer kansen voor roofvissen e.d. Ook met waterbergingsprojecten is winst voor biodiversiteitsprojecten te halen.

Werk samen
Daarnaast kan biodiversiteit door waterschappen worden gehanteerd als een fundamenteel concept van waaruit samenwerking met andere gebiedspartijen kan worden benaderd. In een aantal gevallen kunnen waterschappen in beleids- en projectontwikkeling het voortouw nemen, bijvoorbeeld in water-landbouw projecten vanwege het grote belang voor de ecologische waterkwaliteit. In veel gevallen zullen waterschappen een meedenkende en meewerkende rol spelen. Dan is vooral van belang dat waterschappen daarvoor open staan en een actieve bijdrage leveren. Wanneer het vervolgens op uitvoering aankomt, zijn waterschappen vaak bij uitstek de partij die kunnen zorgen voor een planmatige en efficiënte uitvoering.

Onderschrijf de Countdown 2010 doelstelling
Verschillende waterschappen zijn u al voorgegaan in het ondertekenen van de Countdown 2010 verklaring. Met de ondertekening schaart u zich achter de EU-doelstelling om in 2010 de achteruitgang van de biodiversiteit te stoppen.

Werk internationaal samen
Ook internationaal kunnen waterschappen samenwerken. Het zal daarbij vooral gaan over onderwerpen zoals grensoverschrijdend waterbeheer. Meer informatie via http://www.uvw.nl of via de sites van de afzonderlijke waterschappen