Deze site maakt gebruik van cookies om te functioneren zoals verwacht. Door verder te gaan, gaat u akkoord met onze cookie policy.
Accepteren en sluiten

Folder Stappenplan gebiedsgericht werken

In de praktijk van onder andere het pilot project 'Biodiversiteit Hoeksche Waard: vóór en dóór burgers' blijkt biodiversiteitsbeleid met burgers goed te realiseren op het regionale schaalniveau. Ieder gebied vereist, vanwege de lokale fysieke omstandigheden, bestuurlijke verhoudingen, belangen, et cetera een eigen op de situatie toegesneden aanpak.

Het stappenplan dat in het proefproject in de Hoeksche Waard is gevolgd is echter wel degelijk toe te passen op andere vergelijkbare gebieden.

Fase 1 Haalbaarheidsstudie
Fase 2 Inhoudelijke verkenning
Fase 3 Voorbereiding werving
Fase 4 Werving en informatieoverdracht
Fase 5 Werkgroepen
Fase 6 Opschaling planideeën in regionaal biodiversiteitsactieplan
Fase 7 Uitvoering en monitoring

Fase 1 Haalbaarheidsstudie
Voorafgaand aan de daadwerkelijke start van een project is het van belang een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren. Daarbij kan worden gekeken naar de begrenzing van het gebied, de organisatie van partijen rond de verschillende functies: landbouw, milieu, natuur, landschap, water, recreatie, bedrijven, overheden, de samenwerking in het gebied tussen deze partijen, de bereidheid om menskracht, kennis of geld te investeren in het samenwerken aan gebiedsgericht biodiversiteitsbeleid, enzovoort. De mate waarin in het gebied sprake is van actuele natuurwaarden is minder van belang: biodiversiteitsbeleid is immers overal van toepassing. De betrokken partijen kunnen aan de hand van de haalbaarheidsstudie beslissen om een project al dan niet van start te laten gaan.

Fase 2 Inhoudelijke verkenning
Een eerste verkenning is inhoudelijk en richt zich op het inventariseren van ideeën van deskundigen over de (potenties voor) de biodiversiteit in een gebied, de identiteit van de streek, bestaand regionaal beleid en de in de streek beschikbare kennis over streekidentiteit, biodiversiteit en de voor het biodiversiteitsbeleid relevante functies.
De inhoudelijke verkenning heeft niet als doel om deskundigen al in deze fase het biodiversiteitsbeleid te laten bepalen. Zij is vooral van belang om een globaal inhoudelijk kader aan te kunnen bieden om de burgers later in het proces handvatten aan te reiken voor de beleidsontwikkeling.

Fase 3 Voorbereiding werving
Vervolgens wordt met de voorbereidingen voor de werving van projectdeelnemers uit de streek begonnen. Denk ondermeer aan het ontwikkelen van een brochure, een website, advertenties in lokale media, een programma voor de centrale aftrapbijeenkomst en een beamerpresentatie biodiversiteit. Om te benadrukken dat het echt gaat om een project van de streek zelf is het aan te bevelen een plaatselijk 'gezicht van het project' te zoeken.

Fase 4 Werving en informatieoverdracht
Vervolgens kan de werving van deelnemers (bewoners van het gebied) daadwerkelijk plaatsvinden. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van (lokale en regionale) media en van de netwerken van reeds in eerdere fasen betrokken organisaties.

Fase 5 Werkgroepen
Vervolgens kunnen de projectdeelnemers, gevoed door informatie vanuit de in de verkenningsfase verzamelde gegevens, aan het werk in themagerichte werkgroepen.

Fase 6 Opschaling planideeën in regionaal biodiversiteitsactieplan
De vele planideeën kunnen worden samengevoegd tot een breed regionaal biodiversiteitsactieplan met daarbij een duidelijk regionaal streefbeeld. Het is de kunst om daarin verder te gaan dan het simpelweg samenvoegen van de wensenlijstjes van verschillende werkgroepen. Uit de verzamelde projectideeën dient zo mogelijk een samenhangende toekomstvisie biodiversiteit te worden gedestilleerd. 'Losse' projectvoorstellen krijgen een veel grotere betekenis en zeggingskracht door samenhang met de andere voorstellen aan te brengen.

Fase 7 Uitvoering en monitoring
Voordat tot uitvoering kan worden gekomen is het van belang tot een afronding te komen van de gedachtenvormingsfase, bijvoorbeeld door het streefbeeld en de projectvoorstellen in een slotdocument te bundelen en te presenteren tijdens een slotconferentie voor burgers en bestuurders. Bestuurders kunnen dan hun commitment uitspreken om de bereikte resultaten op te pakken en tot uitvoering te gaan brengen.
Het is van belang dat er op dit moment ook afspraken worden gemaakt over wie (bij voorkeur een partij uit het gebied) de uitvoering op zich gaat nemen en hoe de monitoring van de uitvoering wordt georganiseerd. Vervolgens kan daadwerkelijk gestart worden met de uitvoering: het bij elkaar krijgen van de benodigde financiële middelen, het daadwerkelijk uitvoeren van de projecten, het bijhouden en bijsturen van de voortgang (monitoring).

Aandachtspunten
De hierboven beschreven projectfasering is gericht op een project waarbij de bottom-up benadering ten aanzien van de biodiversiteit in combinatie met het regionale schaalniveau voorop staat. Daarbij is de rol van de trekker van het project vooral gericht op een goed verwachtingenmanagement (wees duidelijk in wat je wel en niet waar kunt maken), kennismanagement (zorg ervoor dat op het goede moment voldoende gerichte informatie beschikbaar is voor de deelnemers) en het zorgen dat betrokkenen zich aan de tijdsafspraken houden. In dergelijke gebiedgerichte bottom-up trajecten, waarbij maatwerk geleverd moet worden is een goede mix van de volgende vier factoren van belang: inhoud, proces, personal touch en communicatie.

Tips
Tenslotte zijn de volgende tips, op basis van ervaringen in het project in de Hoeksche Waard, van belang bij het opzetten en organiseren van een dergelijk project:

  • Geef zo duidelijk mogelijk aan wat de bedoeling van het project is en ook de eventuele onzekerheden.
  • Schets de deelnemers een reëel beeld van de invloed van het project, beloof geen gouden bergen.
  • Verstrek adequate inhoudelijke informatie, maar niet meer dan nodig is. Het is belangrijker om duidelijke kaders aan te geven dan veel inhoudelijke informatie te verstrekken. De ervaring leert dat er veel kennis en expertise aanwezig is bij burgers.
  • Probeer te differentiëren naar de inzet van mensen.
  • Probeer het project leuk en menselijk te maken.
  • Maak gebruik van de juiste mensen: ga op zoek naar de juiste sleutelfiguren (sociale netwerken) en mensen die de boodschap willen uitdragen.
  • Zoek de interactie op met mensen in het gebied.
  • Maak het een project van de streek zelf (gezicht van het project, verantwoordelijkheden bij de klankbordgroep, beeldmerken).
  • Onderschat de benodigde tijd niet die nodig is om een dergelijk proces te faciliteren.