Biodiversiteit.NL - Provincie

Gebiedsgericht werken

2012-02-07T14:20:04Z

Hoe kan ik als provincie integraal gebiedsgericht werken met biodiversiteit?

Werk samen in het gebied
Vanwege hun regierol in het gebiedsgericht beleid organiseren provincies - samen met gemeenten en waterschappen - lokaal of regionaal de samenwerking rond het thema biodiversiteit. Zij reiken de kaders aan en begeleiden het proces maar realiseren zich dat een vruchtbare samenwerking vereist dat wordt aangesloten bij de vragen en problemen die lokaal leven en dat gebruik wordt gemaakt van de kennis en expertise die bij burgers en lokale organisaties beschikbaar is. Sleutelfactoren zijn vraaggericht en bottom up werken, aansluiten bij functies als werken, wonen, landbouw, water en recreatie, aansluiten bij de gebiedsidentiteit en verbindingen maken tussen de burgers en partijen in de streek. Dat sluit perfect aan op de aanpak die de commissie Alders voorstelt om samen te werken aan integrale oplossingen voor complexe, hardnekkige problemen. Het sluit ook aan op de visie van de Raad voor het Landelijk Gebied over gebiedsgericht samenwerken, 'Op weg naar een volgende generatie gebiedsgericht beleid', zie Publicaties.

Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG)
Rijk en provincies hebben ieder een verlanglijst voor het landelijk gebied. Voor de periode 2007 - 2013 hebben ze in twaalf bestuursovereenkomsten afspraken gemaakt over wat provincies met partijen in het landelijk gebied gaan uitvoeren. Het Rijk stelt hiervoor geld beschikbaar. De provincie verplicht zich de overeengekomen prestaties te realiseren en maakt met gemeenten, waterschappen en andere partijen afspraken over projecten. Provincies zorgen voor de betaling en houden het Rijk jaarlijks op de hoogte van de uitgaven. Halverwege de periode is er een midtermreview over de stand van zaken prestatieafspraken. Na zeven jaar volgt verantwoording: het rijk wil weten of en hoe de afspraken zijn nagekomen en spreekt met de provincies over de behaalde prestaties.
Voor meer informatie zie: http://www.gebiedsgerichtbeleid.nl en http://www.ilg.nu.
In de bestuursovereenkomsten zijn in elk geval over de volgende thema's afspraken gemaakt: natuur, recreatie, landschap, landbouw, bodem en water. Biodiversiteit kan aan de meeste van deze thema's een belangrijke bijdrage leveren. In een aantal gebiedsgerichte projecten wordt er al samengewerkt om biodiversiteit te behouden en duurzaam te gebruiken.

Laat u door UK-BAP (het UK Biodiversity Action Plan) inspireren. Op hun website vindt u tal van handreikingen en stappenplannen op gebiedsgericht aan het werk te gaan. Ook het Stappenplan gebiedsgericht biodiversiteitsbeleid en actieplannen kan u daarbij helpen.

Een voorbeeld van een gebiedsgerichte aanpak rond het thema biodiversiteit is het project Biodiversiteit Hoeksche Waard, voor en door burgers. Dat is een project waarin - op initiatief van de provincie Zuid-Holland en het ministerie van VROM - burgers en partijen uit de Hoeksche Waard gezamenlijk integraal biodiversiteitsbeleid hebben ontwikkeld. In dat project bleek biodiversiteit een heel bruikbaar concept om samenwerking tussen gebiedspartijen te realiseren.

Financier biodiversiteitsprojecten
Provincies hebben een belangrijke rol bij de financiering van biodiversiteitsprojecten vanuit de gelden die voor het gebiedsgerichte beleid (ILG ) en het plattelandsontwikkelingsbeleid (POP ) beschikbaar zijn. Mogelijk kunnen projecten worden medegefinancierd door het programma 'Leren voor Duurzame Ontwikkeling': http://www.senternovem.nl/lvdo.

Licht het bestaande beleid door
Hou als provincie eens het bestaande omgevingsbeleid tegen het licht te houden en neem de knelpunten die het regionaal biodiversiteitsbeleid belemmeren weg.

Ruimtelijk beleid

2012-02-07T14:20:04Z

Biodiversiteit - zoals gedefinieerd in het Biodiversiteitsverdrag - is een ontwikkelingsgericht concept dat goed aansluit op nieuwe ontwikkelingen in de planologie (RO-lagenbenadering en integralegebiedsontwikkeling) en de nieuwe rolverdeling in de ruimtelijke ordening. Het biedt veel potentie voor combinatie en integratie van planologische functies en voor ruimtelijke kwaliteitsbevordering.

Lagenbenadering
De lagenbenadering is een algemeen bruikbaar praktisch analyse- en communicatie-instrument om de omgevingskwaliteit te optimaliseren. De ruimtelijke opgave wordt daarbij in een breder verband geplaatst, namelijk zowel horizontaal - in een ruimer gebiedsperspectief - als verticaal - als een driedimensionale opgave. Daarbij worden drie lagen onderscheiden:

de ondergrond (abiotisch, biotisch, water)
de netwerklaag (verkeer, groen, energie)
occupatielaag (verstedelijkingspatronen

Op de website RuimtexMilieu treft u een praktische handreiking aan met ondermeer de aanpak van het planproces en concrete maatregelen op het gebied van stadsnatuur, ecologische structuren en watergerelateerde natuur. De lagenbenadering is daarmee ook een geschikt praktisch instrument om met biodiversiteit aan de slag te gaan in ruimtelijke opgaven. Meer info: http://www.ruimtexmilieu.nl

Hoe kan ik biodiversiteit in het ruimtelijk beleid gebruiken?

Ga uit van de lagenbenadering
Door aan te sluiten op reeds bestaande natuur- en landschappelijke waarden wordt zowel de aantrekkelijkheid als de ecologische kwaliteit verhoogd. Hiervoor dienen de aanwezige waarden eerst geïnventariseerd te worden. Door gebruik te maken van de lagenbenadering kunnen de aanwezige landschappelijke waarden zo goed mogelijk benut worden.

Wat betekent biodiversiteit voor het ruimtelijk beleid?
Bij de ruimtelijke planvormers moet het besef doorbreken dat het bevorderen van biodiversiteit niet hetzelfde is als het beschermen van gebieden met de functie natuur en dat kansen gemist worden als biodiversiteit alleen wordt beschouwd binnen de natuurfunctie. De andere functies moeten ook bijdragen aan én kunnen baat hebben bij biodiversiteit. Biodiversiteit is zowel een randvoorwaarde bij de planologische ontwikkeling van andere functies als een concept waarmee ruimtelijke kwaliteit en functiecombinatie gerealiseerd kunnen worden. Biodiversiteit moet een rol spelen bij de locatiekeuze en inrichting van landbouwgebieden, bedrijventerreinen, infrastructuur en woongebieden vanuit een streven naar op regionaal niveau samenhangende biodiversiteitsstructuren. Een goed voorbeeld daarvan is het streekplanbeleid van de provincie Gelderland (http://www.gelderland.nl). Omgekeerd kan bij de inrichting van gebieden voor andere primaire functies dan natuur gebruik gemaakt worden van de rol die biodiversiteit kan spelen bij de versterking van die functie en de ruimtelijke kwaliteit. Een provincie kan zich bijvoorbeeld ook profileren met een ruimtelijke kwaliteit als 'groen' door extra inspanningen op het gebied van biodiversiteit van burgers en bedrijven te vragen en op planologisch gebied biodiversiteit te ondersteunen.

Milieubeleid

2012-02-07T14:20:04Z

Het milieubeleid gericht op het groene en het grijze milieu zijn in Nederland van oudsher sterk gescheiden beleidsterreinen. Hoewel het leggen van concrete verbindingen tussen milieubeleid en biodiversiteit voor de hand ligt, wordt er binnen het (provinciale) milieubeleid nog maar weinig werk gemaakt van biodiversiteit.

Milieukwaliteit en biodiversiteit
Over de relatie tussen milieukwaliteit en biodiversiteit is vaak nog onvoldoende bekend. Er is nog veel kennisontwikkeling nodig. Een geslaagd voorbeeld van dergelijke kennisontwikkeling is de kennisinfrastructuur rond het Overlevingsplan Bos en Natuur (OBN). Het ministerie van LNV, terreinbeheerders en universiteiten en onderzoeksinstituten hebben samen onderzocht hoe een groot aantal natuurlijke en halfnatuurlijke biotooptypen werkt en welke praktische herstelmaatregelen kunnen worden getroffen. Dergelijke kennisontwikkeling gericht op biodiversiteit zou ook plaats kunnen vinden voor agrarische natuur, stadsparken, wegbermen, golfterreinen en andere kunstmatige biotopen.

Wat betekent milieubeleid voor biodiversiteit?
Werken met biodiversiteit in het milieubeleid begint met het besef dat milieubeleid geen doel op zich is. Milieubeleid is 'slechts' een middel. Dat middel dient de belangen van volksgezondheid, de omgevingskwaliteit en natuur (ofwel biodiversiteit als kwaliteitsmaatstaf voor en onderdeel van natuur). Behoud en ontwikkeling van biodiversiteit is dus - naast volksgezondheid - de toetssteen voor een succesvol milieubeleid. Biodiversiteit verdient daarom meer aandacht in het milieubeleid. Als biodiversiteit het doel is, welke concrete biodiversiteit willen we dan in welke gebieden realiseren en welke milieukwaliteiten zijn daarvoor nodig? Biodiversiteit biedt kansen voor een doelgericht, ontwikkelingsgericht en concreet milieubeleid. Dat komt het draagvlak voor milieubeleid zeker ten goede.

Provincies kunnen ook een stimulerende rol op zich nemen richting bedrijven door bij milieuvergunningverlening en Bedrijfsmilieuplannen (BMP's) aandacht te vragen voor biodiversiteitsaspecten.

Wat betekent biodiversiteit voor het milieubeleid?
Op een meer concreet niveau is biodiversiteit functioneel voor het milieubeleid. Bekende voorbeelden van de functionaliteit van biodiversiteit zijn groene geluidswallen, biologische waterzuivering en biologische bodemsanering. De aandacht voor de rol van de bodembiologie binnen het bodembeleid begint gelukkig sterk toe te nemen. Meer info: http://www.ruimtexmilieu.nl en http://www.senternovem.nl.

Natuurbeleid

2012-02-07T14:20:04Z

Door de realisatie van de provinciale ecologische hoofdstructuur dragen provincies in belangrijke mate bij aan het behoud en de versterking van biodiversiteit in natuurgebieden. Er liggen daarnaast ook veel kansen voor provinciaal natuurbeleid, in de vorm van biodiversiteitsbeleid, buiten de ecologische hoofdstructuur.

Saskatchewan
De Canadese provincie Saskatchewan heeft in mei 2004 een provinciaal biodiversiteitsactieplan vastgesteld met als doel de provinciale biodiversiteit te behouden. Het behoud van die biodiversiteit vereist planning, samenwerking en betrokkenheid van het publiek, belangengroepen en de overheid. Een goede manier om dit doel te bereiken is het ontwikkelen van een plan met duidelijke doelstellingen. Het provinciebestuur van Saskatchewan heeft daarom een biodiversiteitsactieplan ontwikkeld dat leidend is voor de inspanningen van alle overheidssectoren voor de periode tot 2009. Het doel is om beleid, programma's, planning, managementsystemen en toegang tot informatie te verbeteren. Deze benadering houdt in dat de overheidsbesluitvorming gebaseerd wordt op een ecosysteem perspectief waarin de sociale en economische behoefte om hulpbronnen te benutten en ontwikkelen geïntegreerd wordt met de noodzaak om de omgeving te beschermen.
Bron: Caring for natural environments, zie Publicaties
Meer info: http://www.se.gov.sk.ca

Wat betekent natuurbeleid voor biodiversiteit?

Ecologische hoofdstructuur
Provinciaal natuurbeleid is grotendeels gebiedsgericht beleid gericht op de vorming van een robuuste groene structuur door behoud van bestaande natuurgebieden, verwerving van nieuwe natuur- en groengebieden en het realiseren van ecologische verbindingen daartussen. Biodiversiteit - een zo groot mogelijke verscheidenheid aan ecosystemen- is daarbij het kwaliteitscriterium.

Buiten de ecologische hoofdstructuur
Buiten de ecologische hoofdstructuur kan het provinciale natuurbeleid aan biodiversiteit bijdragen door de externe integratie van natuurbeleid in andere beleidssectoren te bevorderen. Ontwikkel een biodiversiteitsbeleid voor niet-natuurgebieden. Ga vanuit de eigen deskundigheid op zoek naar kansen voor biodiversiteit in landbouw- en waterbergingsgebieden, bij woningbouw, infrastructuur en bedrijfsterreinen. Praat eens met collega's die werken aan andere dossiers zoals bodem, landbouw en water over de uitwerking van biodiversiteit binnen deze beleidsterreinen. Deze handreiking geeft u daarvoor tal van voorbeelden en handvatten.

Landbouwbeleid

2012-04-27T17:15:48Z

Agrobiodiversiteit
Agrobiodiversiteit is de diversiteit aan soorten, rassen en variëteiten van productiegewassen en landbouwhuisdieren die binnen de landbouw wordt gebruikt, alsmede de diversiteit aan organismen met nutsfuncties, zoals bestuivers, natuurlijke vijanden van ziekten en plagen en andere organismen die een nutsfunctie vervullen ter verbetering van bodemorganismen en bodemvruchtbaarheid

Wat betekent biodiversiteit voor het landbouwbeleid?

Een handig en duurzaam gebruik van agrobiodiversiteit ten behoeve van natuurlijke plaagbestrijding en natuurlijke bodemvruchtbaarheidsprocessen kan een goede bijdrage leveren aan een economisch levensvatbare landbouw. Dit gaat hand in hand met een drastische verlaging van de kunstmestgift en een verminderd gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.

Wat betekent landbouwbeleid voor biodiversiteit?

Provincies kunnen een belangrijke rol spelen door gebiedsgerichte grootschalige agrobiodiversiteitsprojecten te initiëren en/of te faciliteren, in samenspraak met de landbouw en andere betrokken partijen. Dat kan zowel vanuit het sectorale landbouw-, water-, milieu- en natuurbeleid maar ook vanuit de bestaande netwerken en structuren rond het integrale gebiedsgerichte beleid. Een concreet en zeer geslaagd voorbeeld van biodiversiteitsbeleid in de landbouw is het project Actief randenbeheer Brabant waarin provincie en waterschappen met de landbouw samenwerken.

Agrobiodiversiteitsbeleid
De rijksoverheid kiest voor een stimulerende en faciliterende rol ten aanzien van agrobiodiversiteit: kennisontwikkeling bevorderen, pilots ondersteunen, belemmeringen in beleid en regelgeving wegnemen, monitoring en evaluatie. Meer info: Beleidsbrief agrobiodiversiteit, zie Kamerstukken.

Lees meer

Proefproject biodiversiteit Hoeksche Waard voor en door burgers

Biodiversiteit in Brabant

2012-02-07T14:20:04Z

in dutch